مقالات منتخب    سانتوشا
سانتوشا: رضايت، پلی برای رشد

  به قلم استاد مایا ماچوه – مربی رسمی یوگا- یوگاتراپیست

رضایت، مهمترین انگیزه تلاش و حركت انسانها محسوب می شود. هنگامی كه غذا می خوریم، آب می نوشیم، ورزش می كنیم، به تفریح می پردازیم و حتی هنگامی كه عبادت می كنیم، انگیزه اصلی رضایت درونی ما است. در یوگا نیز به این مقوله توجه كافی شده است و جنبه های گوناگون رضایت و چگونگی رسیدن به رضایت درونی در درسهای مرحله دوم یوگا، یعنی درسهای نیاما در قالب بخشی به نام سانتوشا Santosha گنجانده شده است.

سانتوشا به مفهوم حال خوش، نوعی مرحله ذهنی است. هنگامی كه ما در درون خود احساس رضایت و حال خوش را تجربه می كنیم، فضای ذهنی ما مثبت می شود، نیروهای بالقوه درونی بارزتر و شكوفاتر می شوند و در نهایت زمینه رشد معنوی ما هرچه بیشتر آماده می شود.
از سوی دیگر هنگامی كه رضایت درونی نداشته باشیم و تلاشهای خود را در زمینه های گوناگون با تحمل فشار ذهنی انجام دهیم، ناخودآگاه میل و كشش ما برای ادامهفعالیتها كاهش می یابد و ممكن است مثبت ترین كارهای را نیز پس از مدتی رها كنیم.

بر پایۀ آموزه های سانتوشا، حال خوش در سه سطح معنی می یابد:

سطح جسمی
ما هنگامی از لحاظ جسمی حال خوش را تجربه می كنیم كه غرایز و نیازهای جسمی ما برآورده شوند و به عبارت دیگر از چیزی لذت ببریم. مثلاً غذا خوردن می تواند به ما حال خوش دهد. خوابی عمیق و راحت می تواند برای ما لذت و حال خوش را به همراه داشته باشد.
این گروه از لذتها، مقطعی و كوتاه مدت هستند و به همین دلیل محرومیت از این لذتها و حتی گاهی ترس از محرومیت از این لذتها می تواند ما را از حال خوشی كه در برآورده شدن این نیازها داریم محروم كند. از سوی دیگر باقی ماندن و غرق شدن در این لذتها، ما را به سوی لذت طلبی سوق می دهد.

به همین دلیل در آموزه های سانتوشا چگونگی لذت بردن از نعمتهایی كه نیازهای ما را برآورده می كنند و چگونگی مهار خود برای اجتناب از لذت طلبی مطرح می شود.

سطح ذهنی
حال خوش در سطح ذهنی به صورت رضایت، نمود می یابد. رضایت در سطح روانی با برآورده شدن آرزوها، خواسته ها و اهداف ذهنی همراه است. هنگامی كه خواسته درونی ما این است كه در یك آزمون قبول شویم، یا توانایی ویژه ای را به دست بیاوریم و در این خواسته ها موفق می شویم، در وجود خود احساس رضایت خواهیم داشت. در عین حال اگر در این تجربه ها و تلاشها ناموفق باشیم، به جای رضایت درونی ممكن است نارضایتی و رنج درونی را تجربه كنیم.

در همین جا می توان به نوعی ارتباط حال خوش را در دو سطح جسمی و ذهنی مطرح كرد زیرا بسیاری از ما برای رسیدن به اهداف بزرگتر و كسب رضایت روانی می توانیم از لذتهای جسمی عبور كنیم و آنها را برای رسیدن به حال خوش بزرگتری فدا كنیم.

سطح معنوی
همان گونه كه ماهیت روح ما با ذهن و جسم تفاوتی عمیق و فاحش دارد، كیفیت حال خوش آن نیز به طور كلی با لذت جسمی و رضایت روانی متفاوت است.
هنگامی كه دل غم دیده ای را شاد می كنیم یا به نیازمندی یاری می رسانیم، نشاطی وصف ناپذیر را در اعماق وجود خود احساس می كنیم. كیفیت این حال خوش كه سرور نامیده می شود، قابل توضیح و تفسیر نیست و مانند لذتهای جسمی یا رضایت روانی نیز محدود و مقطعی نیست. انسان هنگامی كه با حقیقت درونی خود ارتباط می یابد و به عبارتی به ذات خود وصل می شود، این حال خوش روحی را درك خواهد كرد.

در آموزه های سانتوشا این سه سطح حال خوش در ابعاد جسمی، ذهنی و معنوی شناخته می شوند، راهكارهای رسیدن به آنها بیان و چگونگی رفع موانع رسیدن به سرور باطنی بررسی می شود.



 استفاده از مقالات و دیگر منابع وب سایت در صورت ذکر منبع بلامانع است